वाढत्या बेरोजगारीमुळे देशात अविवाहित तरुणांचे प्रमाण वाढले असून राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या ताज्या अहवालात असे म्हटले आहे की तरुण लोकसंख्येतील टक्केवारी (१५-२९ वर्षे) ज्यांनी कधीही लग्न केले नाही अशा पुरुषांच्या लोकसंख्येमध्ये २०११ मध्ये २०.८ टक्क्यांवरून २०१९ मध्ये २६.१ टक्क्यांपर्यंत वाढ झाली आहे. महिला लोकसंख्येच्या बाबतीत कल दिसून आला आहे.
अविवाहित महिलांचे प्रमाण 2011 मध्ये 13.5 टक्क्यांवरून 19.9 टक्क्यांवर पोहोचले आहे. 15 वर्षांखालील लोकसंख्येचे प्रमाण कमी होण्याचा अंदाज असताना, लोकसंख्येतील वृद्धांची संख्या वाढण्याची अपेक्षा आहे, असेही त्यात नमूद करण्यात आले आहे.
15-29 वयोगटातील अविवाहित व्यक्तींचे प्रमाण 2011 मधील 17.2 टक्क्यांवरून 2019 मध्ये 23 टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे, असे सरकारी सर्वेक्षणात दिसून आले आहे.
राष्ट्रीय युवा धोरण 2014 नुसार, 15 ते 29 वर्षे वयोगटातील तरुणांचे वर्गीकरण करण्यात आले आहे.
2019 मध्ये, लग्न न केलेल्या तरुण लोकसंख्येची सर्वाधिक टक्केवारी जम्मू आणि काश्मीर, त्यानंतर उत्तर प्रदेश, दिल्ली आणि पंजाब तर सर्वात कमी टक्केवारी केरळ, तामिळनाडू आंध्र प्रदेश, हिमाचल प्रदेश आणि मध्य प्रदेश इत्यादी राज्यांचा क्रमांक आहे.
तथापि, अविवाहित तरुणांचे प्रमाण वाढण्याचे कोणतेही कारण अहवालात दिलेले नसले तरी देशातील वाढती बेरोगारी हे प्रमुख कारण असल्याचे तज्ञाचे मत आहे.आकडेवारीवरून असे दिसून आले आहे की किशोरवयीन महिलांमध्ये (15-19 वर्षे), 2005-06 मधील 11.9 टक्क्यांच्या तुलनेत 2019-21 मध्ये 1.7 टक्के महिलांनी 15 वर्षांच्या वयात पहिले लग्न केले आहे.
लग्नाचे वयही वर्षानुवर्षे वाढलेले दिसते. 25-29 वयोगटातील महिलांच्या पहिल्या लग्नाच्या वयाच्या पातळीत लक्षणीय घट दिसून आली आहे कारण 2019-2021 या कालावधीत 72.4 प्रति महिलांच्या तुलनेत केवळ 52.8 टक्के महिलांनी 20 वर्षे वयापर्यंत पहिले लग्न केले आहे. 2005-06 मध्ये टक्के, त्यात नमूद केले आहे.
2019-21 मध्ये 25-29 वर्षे वयोगटातील 42.9 टक्के पुरुषांनी पहिले लग्न 25 वर्षांच्या वयात केले असल्याने भारतातील महिलांपेक्षा पुरुषांचा विवाह खूपच उशिराने होतो. ही टक्केवारी महिलांसाठी 83 टक्के इतकी जवळपास दुप्पट होती. कधीही लग्न न केलेल्या लोकसंख्येची टक्केवारी देखील सर्व वयोगटातील पुरुष आणि स्त्रिया दोघांमध्येही वाढली आहे.
