रशिया-युक्रेन संघर्षामुळे पुरवठा खंडित झाल्यामुळे पुढील आर्थिक वर्षात भारतासाठी किमान ४-६ लाख टन कच्च्या सूर्यफूल तेलाचा पुरवठा कमी होऊ शकतो, असे क्रिसिलच्या अंदाजानुसार गुरुवारी जाहीर करण्यात आले. याचा परिणाम देशांतर्गत खाद्यतेल प्रोसेसरच्या उत्पादन नियोजनावर होईल.
रेकॉर्डसाठी, परिष्कृत सूर्यफूल तेलाचा भारताच्या वार्षिक 230-240 लाख टन खाद्यतेलाच्या (सर्व प्रकारच्या) वापरामध्ये 10% हिस्सा आहे. देश आपल्या खाद्यतेलाच्या गरजेच्या जवळपास 60% आयात करतो, ज्यामुळे ते जागतिक व्यापारातील प्रतिकूल घडामोडी तसेच तेलबिया उत्पादन आणि प्रमुख आयात केंद्रांमधील नियामक बदलांना अत्यंत असुरक्षित बनवते.
सर्वात वाईट म्हणजे, भारताच्या 22-23 लाख टन कच्च्या सूर्यफूल तेलाच्या वार्षिक गरजेपैकी 90% युक्रेन (70%) आणि रशिया (20%) आणि उर्वरित अर्जेंटिना आणि इतर देशांमधून येते. एकत्रितपणे, युक्रेन आणि रशिया दरवर्षी 100 लाख टन कच्च्या सूर्यफूल तेलाची निर्यात करतात, अर्जेंटिना 7 लाख टनांसह तिसऱ्या स्थानावर आहे.
यूएस आणि युरोपियन राष्ट्रांनी लादलेल्या निर्बंधांनंतर रशियाच्या प्रमुख बँका SWIFT प्रणालीपासून विभक्त झाल्या आहेत. जरी रशियाबरोबर अन्न उत्पादनांच्या व्यापारावर बंदी घालण्यात आली नसली तरी, व्यापार सेटलमेंट कठीण झाले आहे, ज्यामुळे पुरवठा खंडित झाला आहे.
देशांतर्गत खाद्यतेल प्रोसेसर सामान्यत: 30-45 दिवसांच्या कच्च्या मालाची स्टॉक ठेवतात, ज्यामुळे त्यांना तात्काळ पुरवठा करण्यात मदत होईल. तथापि, संघर्ष – व्यापार व्यत्यय – लांबल्यास पुरवठा आणि किमती वाढवण्यास सुरवात करतील.
नितीन कंसल, क्रिसिल रेटिंग्सचे संचालक म्हणाले, “प्रदीर्घ व्यापारातील व्यत्यय खाद्यतेल प्रोसेसरला अर्जेंटिनामधून अधिक कच्चे सूर्यफूल तेल मिळवण्यास प्रवृत्त करेल. तथापि, युक्रेन आणि रशियामधील सामग्रीची कमतरता भरून काढण्यासाठी हे पुरेसे नाही. परिणामी निष्क्रिय क्षमता कमी करण्यासाठी, प्रोसेसर इतर खाद्यतेल शुद्ध करणे निवडू शकतात.”
चालू आर्थिक वर्षात रिफाइंड खाद्यतेलाच्या सरासरी किमतीत 25% वाढ झाल्यामुळे पुरवठा खंडित झाला आहे. या आर्थिक वर्षात कच्च्या खाद्यतेलाच्या किमती पुरवठा-साइड कारणांमुळे वाढल्या आहेत. उदाहरणार्थ, ब्राझीलमध्ये खराब पीक आल्यानंतर क्रूड सोयाबीन तेलाचे दर वाढले आहेत, तर जगातील सर्वोच्च उत्पादक इंडोनेशिया आणि मलेशियामध्ये कमकुवत उत्पादनामुळे क्रूड पाम तेल भडकले आहे. सोयाबीन तेल आणि कच्च्या पाम तेलाचा भारतातील वापर 75% पेक्षा जास्त आहे..
